Analoge energiemeter dreigt te verdwijnen
Met ingang van 1 januari 2026 treedt de nieuwe Energiewet in werking. Deze wet vervangt de Elektriciteits- en Gaswet uit 1998. De Energiewet bepaalt dat ieder huishouden een energiemeter moet hebben waarmee zowel de in- als uitstroom gemeten kan worden. Deze verplichting geldt ook voor mensen die géén zonnepanelen hebben. Wie nog een analoge meter heeft, kan in 2026 een brief van de netbeheerder verwachten om deze meter te laten vervangen voor een digitale (“zonder communicatie”, dus 1x per jaar zelf de meterstanden doorgeven) of een slimme variant, die automatisch het gas- en energieverbruik doorgeeft aan de netbeheerder en energieleverancier. Het gaat om circa 535.000 huishoudens, dus dat wordt sowieso nog een hele operatie! Dit proces moet vóór 2030 afgerond zijn. Wie niet meewerkt, riskeert een Last Onder Dwangsom van de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI). De hoogte daarvan is nog niet bekend en volgens een woordvoerder van het RDI is het "geen maatregel om te straffen, maar om mensen te bewegen iets te gaan doen. >>"
Waarom willen wij geen digitale of slimme meter?*
Digitale en slimme meters zijn fraudegevoelig; ze genereren straling en vuile stroom; er zijn privacy-risico's en hackgevaar; de metingen zijn onnauwkeurig en oncontroleerbaar hoger na installatie van een digitale of slimme meter**. Daarnaast zijn er zorgen over de steeds toenemende controle (in geval van de energiemeter op persoonsniveau, tot achter de voordeur) en is het onrechtvaardig dat de vergoeding voor teruggeleverde, niet-gebruikte zonnestroom per 1 januari fors omlaag gaat en er bovendien terugleverkosten betaald moeten worden, terwijl de netbeheerder deze stroom vervolgens doorverkoopt en daar flink winst op maakt.
Lees ook: "Overheid wil via 'slimme meter' bij huishoudens inbreken -verplichte registratie
energieverbruik dreigt" >>.
* Aanvullende argumenten voor het behoud van de analoge meter vind je hieronder.
** Zie ook voorbeeldbrief 'verzoek tot onderzoek en verwijdering van de slimme meter' >>.
Samen staan we sterker!
Heb je nog een analoge energiemeter (draaischijf) en wil je die niet laten vervangen voor een digitale of slimme?
Sluit je dan aan bij het burger-initiatief "Handen Af van de Analoge Meter!"
Stuur een mail naar eenstralendetoekomst [at] gmail.com met als onderwerp 'analoge meter'.
Samen staan we sterker. Dit initiatief zal de komende tijd nader vorm krijgen en hoe meer mensen zich hiervoor actief willen inzetten (dus echt de handen uit de mouwen steken: meedenken en -doen), hoe groter de kans van slagen is.
Wat kunnen we doen?
Zoals gezegd: samen staan we sterker. De krachten bundelen is belangrijk, dus sluit je bij ons aan!
Schuif de afspraak voor vervanging sowieso zo lang mogelijk op de lange baan. In de tussentijd kunnen we dan bijvoorbeeld media-aandacht proberen te krijgen en een Woo-verzoek indienen bij de RDI, met de vraag welke oorsprong en noodzaak ten grondslag liggen aan het rechtvaardigen van deze verplichting achter de voordeur.
Daarnaast zouden we de RDI of Autoriteit Consument & Markt (ACM) collectief kunnen verzoeken om het handhavingsbeleid te herzien, met het argument dat zonne- en windenergie enorm instabiele factoren voor het stroomnet zijn, en eisen dat de noodzaak van vervanging van de analoge meter wordt aangetoond. We kunnen een beroep doen op artikel 8 van het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM), dat het privé-leven in de woning beschermt en wijzen op het strafrecht: de verplichting een digitale of slimme meter te nemen, zou beschouwd kunnen worden als een misdrijf tegen de persoonlijke vrijheid, conform artikel 284 van het Wetboek van Strafrecht. Conform artikel 2 van het Wetboek van Strafrecht geldt de Strafwet voor iedereen.
We zouden een fonds of crowdfunding kunnen oprichten om een in energiewetgeving gespecialiseerde advocaat in de arm te nemen om gezamenlijk juridische toetsing te vragen op basis van proportionaliteit en evenredigheid (artikel 3:4 lid 2 Algemene wet bestuursrecht - Awb). Deze advocaat moet dan tevens uitzoeken of de dwangsom uit de Energiewet 2026 voldoet aan het evenredigheidsbeginsel (mogelijk strijdig bij standaardbedragen zonder individuele afweging). Een verzoek tot voorlopige voorziening bij de bestuursrechter kan de vervanging tijdelijk opschorten zolang het bezwaar loopt (artikel 8:81 Awb).
Heb je aanvullende ideeën over een (potentieel succesvol) plan van aanpak voor ons? Stuur een mail naar eenstralendetoekomst@gmail.com
Wil je je niet bij ons aansluiten, dan kun je bovenstaande dingen uiteraard ook op individuele basis doen.
Aanvullende argumenten voor het behoud van de analoge meter:
1. Privacy en gegevensbescherming
Digitale en slimme meters verzamelen structureel verbruiksdata, die volgens de Autoriteit Persoonsgegevens (AP - 2020) als persoonsgegevens worden beschouwd omdat ze inzicht geven in het privéleven van bewoners (wanneer iemand thuis is, dagelijkse patronen en dergelijke).
Conform artikel 5 en 6 van de Algemene verordening gegevensbescherming (Avg) mag gegevensverwerking alleen plaatsvinden als dat 'noodzakelijk' is en proportioneel tot het doel. Een verplichte meter die structureel data registreert, is disproportioneel wanneer het doel (energietransitie of netbeheer) ook kan worden bereikt met analoge energiemeters.
De Europese Toezichthouder voor Gegevensbescherming (EDPS - 2022) waarschuwt dat energiedata 'profilering' mogelijk maakt en dus extra bescherming vereist.
2. Gezondheid en elektromagnetische straling
De Wereldgezondheidsorganisatie (WHO, IARC - 2011) classificeerde radiofrequente elektromagnetische velden als 'mogelijk kankerverwekkend voor mensen' (Categorie 2B).
Verschillende Europese landen (waaronder België en Zwitserland) erkennen stralingsgevoeligheid als grond voor vrijstelling van slimme meters. In België oordeelde het Grondwettelijk Hof (Arrest 166/2020 - 17 december 2020) dat een verplichte slimme meter disproportioneel kan zijn voor mensen met medische gevoeligheid, en dat overheden een alternatief moeten bieden.
Op grond van het gelijke behandelingsbeginsel (artikel 1 van de Grondwet) en het recht op gezondheid (artikel 2 van de Grondwet) kan Nederland zonder individuele toets de vrijstelling van de plaatsing van een slimme meter niet weigeren.
Zie ook "Franse Rechtbank beveelt verwijdering van slimme meter nadat man gezondheidsproblemen meldt" >>
3. Proportionaliteit en duurzaamheid
De analoge meter functioneert naar behoren en heeft een levensduur van veertig tot zestig jaar. Het vervangen van honderdduizenden goed werkende meters dient beschouwd te worden als kapitaalvernietiging en vormt een onnodige milieubelasting. Dit is strijdig met het Europese circulariteitsbeginsel (Richtlijn 2008/98/EG - herzien in 2018) en het Nederlandse klimaatbeleid dat inzet op levensduurverlenging.
Volgens diverse onderzoeken* levert de productie en plaatsing van nieuwe digitale en slimme meters een aanzienlijke CO2-voetafdruk op die pas na tien tot vijftien jaar operationeel rendement oplevert.
* Onderzoeken naar CO2 en de uitrol van slimme meters:
Holistic Evaluation of Digital Applications in the Energy Sector—Evaluation Framework Development and Application to the Use Case Smart Meter Roll‑Out - (Weigel P., Fischedick M., Viebahn P., 2021)
Aleksic, S. & Mujan, V. — Exergy-based Life Cycle Assessment of Smart Meters, ELEKTRO 2016.
Wat het zegt: exergie-gebaseerde levenscyclus-analyse (LCA) voor slimme meters; de auteurs tonen aan dat de belichaamde consumptie (grondstoffen, fabricage, transport, end-of-life) de operationele exergie (gebruiksfase) domineren, zelfs wanneer een lange apparaatlevensduur van 15 jaar wordt aangenomen. ResearchGate + 1
Weigel, P. et al. — Holistic Evaluation of Digital Applications in the Energy Sector — … Smart Meter Roll-Out, Sustainability 2021.
Wat het zegt: consequente LCA voor Duitse smart-meteruitrol (analyseperiode 2020–2040). Eén slimme meter: productie-GWP (Global Warming Potential) ~82 kg CO₂-eq, totale levenscyclus GWP ~558 kg CO₂-eq (in hun aannames). De studie laat zien dat de productie-impact substantieel is en dat de netto milieuwinst van smart meters sterk afhangt van de geïnduceerde energiebesparing; er is een klein maar reëel drempelpunt (~0,43% energiebesparing) waarna het net positief wordt over 20 jaar. Dit document onderstreept dat compensatie van de productiematerialen meerdere jaren vereist en plaatst de discussie in een 20-jaarskader. MDPI
FfE (Forschungsgesellschaft für Energie und Umwelt) — Environmental impacts of the rollout of smart metering systems (rapport, 2021).
Wat het zegt: LCA/roll-outanalyse die de jaarlijkse footprint van smart-meterinfrastructuur kwantificeert (voorbeeld: ~0,5 Mt CO₂-eq per jaar voor de infrastructuur in hun inschatting). Onderstreept de grote cumulatieve productie-emissies bij grootschalige uitrol. Dit ondersteunt de stelling dat productie & vervanging substantieel bijdragen aan CO2-uitstoot. FfE
Home >>
